Τσαρλς Ντίκενς: Ο επικριτής της φτώχειας

Τσαρλς Ντίκενς: Ο επικριτής της φτώχειας

Ο Τσαρλς Ντίκενς – γεννήθηκε σαν σήμερα 7 Φεβρουαρίου του 1812 στο Λάντπορτ του Πόρτσμουθ και πέθανε το 1870 στο Ρότσεστερ, χωρίς να προλάβει να φτάσει τα εξήντα. Σήμερα το έργο του μοιάζει τόσο επίκαιρο, σαν να μην πέρασε μια μέρα…

Γεννήθηκε σε μια εποχή κατά τη διάρκεια της οποίας Αμερική κι Ευρώπη -φυσικά και ηΕλλάδα-  αντιμετώπιζαν μια πρωτοφανή κρίση, με την ανεργία και τις απολύσεις να ανεβαίνουν στα ύψη και τα εισοδήματα των μεσαίων και των κατώτερων τάξεων να συρρικνώνονται με ασυγκράτητο ρυθμό.

Η ρημαγμένη από την οικονομική εξαθλίωση βικτωριανή Αγγλία, που κυριαρχεί σε όλο το μήκος της μυθιστορηματικής παραγωγής του Ντίκενς, εκφράζει τα κύρια χαρακτηριστικά της εποχής: φτώχεια, κοινωνική ανισότητα, δυστυχία και πίκρα.

Από τον Όλιβερ Τουίστ και τον Νίκολας Νίκλεμπι (γραμμένα το 1839) μέχρι τον Ζοφερό Οίκο (1853) και τη Μικρή Ντόρριτ (1857), Τον Ντέιβιντ Κόπερφιλντ (1850), μια σαφώς αυτοβιογραφική σύνθεση, όπως και τα περισσότερα έργα του, με την οποία θα ανακαλέσει πικρά στιγμιότυπα από τη ζωή του στο εργοστάσιο βερνικιών, μέχρι την πασίγνωστη «Χριστουγεννιάτικη ιστορία» με τον γέρο Σκρουτζ (1843). Από τ α «Δύσκολα χρόνια» (1854) μέχρι τις «Μεγάλες προσδοκίες» (1861), οΝτίκενς μιλάει μόνο για τη φτώχεια, προσπαθώντας να προβληματίσει για τη σημασία και το βάρος του χρήματος στον βίο των ανθρώπων. Το ξεχωριστό στα έργα του όμως, είναι ότι δεν μιλάει εν ονόματι μόνο των φτωχών, αλλά και αυτών που κατέχουν τον πλούτο, τον διακινούν ή τον διεκδικούν και καταδικάζοντας τους υπόλοιπους στην απόγνωση, αλλά και στη δική τους προσωπική ψυχική μιζέρια.

Σαν να μην πέρασε μια μέρα…

Διαβάζοντας την αρχή του πρώτου κεφαλαίου του μυθιστορήματος του«Ιστορία δύο πόλεων», (1859) ο αναγνώστης θα χαθεί μέσα στο χρόνο και στο χώρο. Για ποια εποχή μιλάει; Τότε; Σήμερα; Εκεί; Εδώ;

«Ήταν η καλύτερη εποχή, ήταν η χειρότερη εποχή, ήταν η εποχή της σοφίας, ήταν η εποχή της τρέλας, ήταν η εποχή της πίστης, ήταν η εποχή της δυσπιστίας, ήταν η εποχή του Φωτός, το ήταν η εποχή του Σκότους, ήταν η άνοιξη της ελπίδας, ήταν ο χειμώνας της απελπισίας, είχαμε τα πάντα μπροστά μας, δεν είχαμε τίποτα μπροστά μας,πηγαίναμε όλοι κατευθείαν στον Ουρανό, πηγαίναμε όλοι προς την αντίθετη κατεύθυνση – εν ολίγοις, η περίοδος έμοιαζε πολύ με την παρούσα περίοδο, που μερικές από τις πιο θορυβώδεις αρχές εξουσίας της επέμεναν να την αποδέχονται, για καλό ή για κακό, μόνο στον υπερθετικό βαθμό σύγκρισης».

charles-dickens3

Η ιστορία εκτυλίσσεται κάπου ανάμεσα στο Λονδίνο και το Παρίσι, την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης. Ένα νεαρό κορίτσι ξαναβρίσκει τον χαμένο πατέρα της που θεωρούσε νεκρό και που ήταν φυλακισμένος στη Βαστίλη για 18 χρόνια. Παράλληλα, ο καταπιεσμένος Γαλλικός λαός οργανώνεται κρυφά με σκοπό να καταλάβει τη μισητή Βαστίλη και να σκοτώσει όλους τους αριστοκράτες. Από τη μια, η πολύπλοκη ιστορία αγάπης ανάμεσα στο νεαρό κορίτσι και δυο νέους, έναν πρώην Γάλλο μπουρζουά, τίμιο και ευγενή κι έναν κυνικό και μέθυσο δικηγόρο, από την άλλη, η ιστορία των Ζακ, των ανώνυμων Γάλλων επαναστατών που δεν αντέχουν άλλο την αδικία, τη στέρηση και τη δυστυχία, κι έτσι εμπλέκονται στην Επανάσταση. Η Επανάσταση, όμως δεν γίνεται με γνώμονα τη δικαιοσύνη αλλά την εκδίκηση κι έτσι οι επαναστάτες εξελίσσονται σε αιματηρούς εκδικητές…

Πόσο “πεφωτισμένος” ήταν ο Ντίκενς;

Untitled-3

Πολύ, και με τις δυο έννοιες: την πραγματική κι εκείνη της εμπλοκής του σε τεκτονικές στοές. Δεν είναι η μοναδική περίπτωση που οι δήθεν πεφωτισμένοι αγκάλιασαν έναν πραγματικά πεφωτισμένο άτομο, ασφυκτικά και με όλη την διάθεση οικειοποίησης του έργου του και της προσωπικής του αναζήτησης. Δεν υπάρχει επίσημη παραδοχή ότι ο Ντίκενς ανήκε σε κάποια στοά, όμως πολλοί από το περιβάλλον του ήταν γνωστοί τέκτονες και πολλές στοές έχουν αφιερώματα και αναφορές στο όνομα του, έχουν ακόμα δώσει το όνομά του σε στοές.

Άλλοι πάλι μιλούν για κάποια σχέση του με τον αποκρυφισμό, τον υπνωτισμό και τις περίεργες αντιλήψεις του περί θρησκείας κι ότι ως νέος, ο Ντίκενς εξέφρασε απέχθεια για ορισμένες πτυχές της οργανωμένης θρησκείας, τιμούσε τον Χριστό, αλλά όχι τη θεϊκή του υπόσταση.

5342

Ωστόσο ο γιος του, Χένρι Ντίκενς, το διαψεύδει και περιγράφει τον Ντίκενς ως κάποιον που «με βαθιές θρησκευτικές πεποιθήσεις”. 

Αυτό εξάλλου αποδεικνύεται από τη συγγραφή ενός παιδικού βιβλίου, «Η ζωή του Κυρίου μας» στο οποίο περιγράφει τα θαύματα του Χριστού και τη διδασκαλία του, δίνοντας έμφαση στο κύριο σημείο της, τη συγχώρεση. Το βιβλίο γράφτηκε μεταξύ 1846 και 1849, αλλά δεν εκδόθηκε παρά μόνο 64 ολόκληρα χρόνια μετά το θάνατο του.

Το βιβλίο ήταν γραμμένο αποκλειστικά για τα παιδιά του και τους το διάβαζε κάθε Χριστούγεννα, η οικογένεια συνέχισε την παράδοση ανάγνωσής του κάθε Χριστούγεννα και πολύ αργότερα οι απόγονοι αποφάσισαν ότι θα έπρεπε να δοθεί στη δημοσιότητα ώστε να το διαβάσουν κι άλλοι.

Το βιβλίο ξεκινάει:

Αγαπητά μου παιδιά, έχω άγχος γιατί θα πρέπει κάτι να γνωρίζετε για την ιστορία του Ιησού Χριστού. Γιατί όλοι θα έπρεπε να γνωρίζουν γι’ Αυτόν. Κανείς άλλος δεν έζησε ποτέ, που να ήταν τόσο καλός, τόσο ευγενικός, τόσο γλυκός και κανείς άλλος δεν λυπήθηκε τόσο πολύ όλους τους ανθρώπους που έσφαλαν ή έκαναν κάποιο κακό ή ήταν άθλιοι, όσο Αυτός.

Στο βιβλίο σχολιάζει έντονα τους Εβραίους, λέγοντας ότι είναι «πολύ ανίδεοι και με πάθος» και «πολύ περήφανοι και πιστεύουν ότι κανείς άλλος δεν ήταν τόσο καλοί στον κόσμο όσο οι ίδιοι».

Πόσο πεφωτισμένος ήταν ο Ντίκενς ανάμεσα στου δήθεν πεφωτισμένους; Πόσο Χριστιανός ανάμεσα στους δηλωμένους Χριστιανούς;

Ο Ντίκενς είχε πιάσει απόλυτα το νόημα του Χριστιανισμού, αλλά και της κοινωνικής και πολιτικής κατάστασης:

Ο γνώμονας πρέπει να είναι η δικαιοσύνη και όχι η εκδίκηση. Και οι τεράστιες κοινωνικές ανισότητες δεν ωφελούν κανέναν. Κανείς δεν είναι ανίκανος να γίνει πλούσιος, απλά κάποιοι δεν έχουν το φανατικό ενδιαφέρον, τους απασχολούν άλλα πράγματα πιο ουσιαστικά και μια δίκαιη κοινωνία, θα πρέπει να επιτρέπει στους ανθρώπους που δεν βάζουν τον υλισμό πάνω απ’ όλα, να μπορούν να ζουν ελεύθερα και όχι σε μια μόνιμη μάχη άμυνας για τα αυτονόητα – έναν βίο με αξιοπρέπεια.

ΠΗΓΗ nea.allnewz.gr

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: